Vlinderhof – ogród motyli projektu Pieta Oudolfa

Jakie miasto taki i ogród społeczny

Jakie obrazy wyświetla wasza głowa na hasło: “ogród społeczny”? Bo moja puszcza filmy kręcone ręką amatora, z niezdarnym cięciem popaletowych desek okalających skrzynie z zabiedzonymi warzywami, z ogromnymi pokładami miłości umiejscowionymi w maleńkiej sadzonce dębu partyzancko zasadzonego na miejskim skwerze. Widzę dużo chęci, przyjaźni i miłości do roślin. Widzę brzydotę, która nie ma znaczenia wobec solidarnościowego gestu tworzenia zielonej wspólnoty. Widzę skrzynie, beczki i palety. Widzę tymczasowość, kontenery i radość. Widzę ogród, który jest etapem i doświadczeniem, a nie celem samym w sobie. Z powodu tych naleciałości ciężko mi czasem uwierzyć że ogród społeczny może porażać pięknem także w warstwie estetycznej. A jednak dzisiaj chcę wam pokazać przykład takiego właśnie miejsca, choć nie każdy zgodzi się, że to ogród społeczny sensu stricto.

vlinderhof Holandia

Vlinderhof

Vlinderhof – bo o nim mowa – to niewielka część dwustuhektarowego parku Máximapark w holenderskim mieście Utrecht. Sam ogród zajmuje powierzchnię ok. 5000 metrów kwadratowych, a jego lokalizacja sprawia, że wydaje się on schowany, przytulny i panuje w nim taki fajny, kameralny nastrój. Efekt potęgują dźwięki odbijające się wokół, przez co akustyka miejsca przypomina nieco tę znaną z blokowych podwórek. Sam ogród jest bardzo napakowany, intensywny, strasznie kolorowy i kwiatowy. Nic dziwnego, motywem przewodnim było miejsce dla owadów, a nazwa “Vlinderhof” to po prostu “Ogród motyli“.

holenderska fala vlinderhof

W tym szaleństwie jest metoda

Ogród powstał z inicjatywy lokalnej społeczności, której przewodził Marc Kikkert. To on, po przeprowadzeniu się do domu usytuowanego na obrzeżach parku, dostrzegł niewielki, niezagospodarowany jeszcze kawałek przestrzeni. Kiedy pojawiła się w jego głowie myśl o przyszłym ogrodzie, to zaraz potem pojawiła się druga, duża bardziej szalona, że ten skrawek zieleni mógłby zaprojektować sam Piet Oudolf – wg niektórych najwybitniejszy projektant jaki stąpał po holenderskiej ziemi. Wziął to co miał (czyli dobre chęci) i udał się do Gminy Utrecht. Ponoć urzędnicy z lekkim niedowierzaniem przyjęli jego pomysł, ale obiecali, że jeśli tylko zorganizuje on odpowiednią liczbę wolontariuszy do stworzenia i utrzymania ogrodu, znajdzie sponsorów na wyłożenie kilku tysięcy euro na projekt, a przede wszystkim przekona do jego wykonania samego mistrza Oudolfa, to gmina pomysł poprze przekazując teren na rzecz społecznej budowy nowego ogrodu. W 2013 r. oficjalnie przekazano ziemię, a już w 2014 Vlinderhof zostało otwarte.

Moim zdaniem dosyć łatwo jest wzbudzić w ludziach chęć działania, jeśli działanie to ma charakter święta, dużego wydarzenia, czegoś na co się czeka, co się następnie dokonuje i co na koniec wspomina. Dużo trudniejsze wydaje się być zapewnienie dyspozycyjności już po tzw. wielkim otwarciu. A tutaj to się udało i trwa w najlepsze. Ogród utrzymywany jest przez wolontariuszy i naprawdę wygląda świetnie. Ludzie przychodzą, pielą, zamiatają ścieżki, myją ławki, dbają po prostu o swoje miejsce. Robią to zarówno na zorganizowanych spotkaniach sąsiedzkich jak i samotnie w ramach popołudniowego relaksu. Fotografując Vlinderhof spędziłam w nim wiele godzin. Widziałam w tym czasie kilka osób, które pojawiły się tam tylko po to, żeby coś “podziabać w ziemi”. I ja ich rozumiem, mieszkając blisko, sama chętnie spędzałabym tam popołudnia. Wtedy mój prywatny ogród mógłby zajmować naprawdę symboliczną powierzchnię. Czy nie tak aby wygląda przyszłość? :)

vlinderhof garden holland

Rabaty miękkie i kwitnące wody wymagające

Plan nasadzeń poszczególnych rabat znajduje się na stronie Vlinderhof, do której zalinkuję na końcu posta. Plan jest interaktywny, więc bardzo polecam każdemu, kto chciałby przeanalizować budowę takiej typowej “Oudolfowskiej” rabaty. Ostrzegam was tylko, że po pierwsze, liczba chciejstw wzrośnie, a po drugie, to chociaż nasadzenia mają preriowy look, to rośliny użyte tutaj sprawdzą się raczej na glebach stale wilgotnych. W końcu ciągle jesteśmy w Holandii – kraju na wodzie :)

sadziec plamisty
Ogromne kępy zaschniętego już sadźca plamistego (Eutrochium maculatum)  robiły za strażników rytmicznie umieszczonych po obu stronach głównej ścieżki

Nyssa błotnia

trojsklepka
Trójsklepki w taaakich łanach Tricyrtis formosana ‘Dark form ‘

Vlinderhof tonie w trawach ozdobnych?

Wydaje się, że tak. I racja, wydaje się.

W rzeczywistości stanowią one tylko dodatek, który jednak w momencie naszej wizyty w połowie października niesłychanie dobrze komponował się z zasychającymi na stojąco bylinami.

vlinderhof garden

trzcinnik krótkowłosy (Calamagrostis brachytricha) w objęciach czarcikęsu (?)

Trzcinniki krótkowłose to te mające najsolidniejszy, najbardziej rzucający się w oczy kwiatostan ze wszystkich użytych tutaj traw. Śmiałki darniowe, sporobolusy różnołuskowe do kompletu z prosami robią tzw. chmurki, a pojedyncze kępy wysokich trzęślic czy rosnących po brzegach kostrzew Maire’a idealnie dopełniają kompozycji. W sporych jednolitych plamach użyto seslerii jesiennych … A dobra, proszę, pełna lista traw, których użyto w tym ogrodzie:

drżączka średnia Briza media
trzcinnik krótkowłosy Calamagrostis brachytricha
śmiałek darniowy Deschampsia cespitosa ‘Goldtau’
kostrzewa Maire’a Festuca mairei
hakonechloa smukła Hakonechloa macra 
perłówka orzęsiona Melica ciliata
trzęślica modra ‘Moorhexe’ Molinia caerulea ‘Moorhexe’
trzęślica ‘Transaparent’ Molinia litoralis ‘Transparent’
proso rózgowate ‘Shenandoah’ Panicum virgatum ‘Shenandoah’
sesleria jesienna Sesleria autumnalis
Jak widzicie nie ma tego dużo. Bazę stanowią jednak rośliny kwitnące nie będące trawami, czego na moich jesiennych fotografiach możecie nie dostrzec. Ale już na filmie Hansa van Horssena – przyjaciela Vlinderhof – widać wyraźnie jak wyglądają proporcje :)

Pięknie, prawda? Od razu robi się ciepło od takiej ilości różu. To chyba jeden z najbardziej kwiatowych ogrodów Pieta Oudolfa. Wróćmy jednak do jesieni.

“Brązowy też kolor”

vlinderhof

Paleta kolorów zgoła inna, ale czy można powiedzieć, że uboższa? Ostatnie kwitnące na fioletowo astry, żółte plamy przebarwionych już amsonii, do tego wciąż obecna dzielna zieleń i pierwsza setka posezonowych brązów. Czy to mało? Tyle kolorów obok zróżnicowanych faktur, białe puszki ulatujące ze strąków trojeści bulwiastej i niemal czarne kropki mikołajka ledwie wystające ponad mgłę śmiałkowych kłosków… tyle się dzieje, a ja zdjęć nie wstawiam? Na zakończenie spaceru kilka ostatnich :)

ogród naturalistyczny

Asclepias tuberosa
Trojeść bulwiasta (Asclepias tuberosa)  w momencie wypuszczania w świat nasion.

vlinderhof trawy

Vlinderhof okazało się być takie, jakim je sobie wyobrażałam, no może nieco bardziej ciche. Spodziewałam się turystów z aparatami, a zastałam ludzi z książką, kanapkami czy motyczką :) To nie jest typowy miejski skwer, ale żeby to zrozumieć trzeba spojrzeć przez chwilę na okolicę (można przez street view googla).

Park, którego częścią jest Vlinderhof to nie bańka na obrzeżach której każdy chciałby mieszkać. Jest dokładnie odwrotnie, czyli to nie domy otaczają park, to park otacza domy. Zabudowane uliczki wcinają się w przestrzeń parku bez żadnego skrępowania. Przejście miedzy własnością prywatną, a zielenią miejską jest tak płynne, że czasem niezauważalne. W kilku kluczowych miejscach odnajdziemy tablice informacyjne czy symboliczne bramy, ale jednak spacerujemy tutaj po osiedlu, które samo w sobie jest jednym wielkim parkiem. Pięknym doświadczeniem było dla mnie przemierzać te alejki. Mam nadzieję kiedyś jeszcze do tego wrócić.

Na koniec obiecana mapa ogrodu, wystarczy kliknąć na grafikę poniżej. Ważne info: nie przełączajcie strony na język angielski, tylko w holenderskiej wersji wszystko działa jak należy.

Na blogu mam również post, o prywatnym ogrodzie Pieta Oudolfa, o TUTAJ :)

22 thoughts

  1. Cos niesamowitego. Dziekuje za ten noworoczny podarunek .
    Czy moglabym poprosic o przyblizona wielkosc pojedynczej rabaty? Oczywiscie pytam z czystej babskiej ciekawosci . Zalozylam rabate jesienia a’la Oudolf ( to a’la jest istotnie:-) ) , wiosna zobacze jak umiem ‘papugowac’ .
    Pozdrawiam serdecznie. Urszula

    1. To zależy która, taka na przykład “H” będzie miała gdzieś 8×10 metrów, może 12×10, coś w tych okolicach. Cała ta najdłuższa ścieżka prowadząca przez środek ma ok. 100 metrów dla porównania. Przydałaby się podziałka liniowa na tym rysunku :)

      Powodzenia z nową rabatą, to wyczekiwanie na pierwszy bujny sezon jest super. Coś się uda, coś zupełnie nie wypali, a jeszcze jakaś niewielka rzecz, o której szczególnie człowiek nie myślał zabłyśnie tak, że przyćmi wszystko dookoła otwierając wrota do zupełnie nowej inspiracji. Zazdroszczę, ze to przed tobą :)
      Duża ta twoja rabata?

  2. Ach i Och! Nie dla ogrodu, który oczywiście podziwiam :) Są dla ciebie za tekst, za informacje o jego powstaniu :) i za te trochę inaczej sfotografowane widoki, niż reszta zdjęć krążących po necie.
    Rogryzałam rabaty Vlinderhofu na linkowanej stronie, gdy zdecydowałam, że zrobię u siebie rabatę a’la Oudolf. Ale chciejstwo powstało na widok jednego konkretnego zdjęcia z zupełnie innego ogrodu projektu Oudolfa.

    1. Wydaje mi się, że Vlinderhof nie da się inaczej sfotografować. On ma kilka takich punktów, z których widoki były najlepsze i to ta perspektywa powtarza się różnych fotografiach, u mnie nie jest inaczej. Ale to dobrze, to znaczy, że wszyscy intuicyjnie odbieramy skąd mamy na ogród patrzeć :)

      Zdradzisz, które zdjęcie i z którego ogrodu tak na ciebie podziałało?

      1. Masz rację co do fotografowania, ale zawsze jest oko fotografa :) Fotografia tego samego miejsca zrobiona pod innym kątem, z inną głębią ostrości… Tysiąc szczegółów i tyleż efektów.
        Piet Oudolf, Bonn Garden (fot.Jürgen Becker), a konkretnie to zdjęcie
        https://pl.pinterest.com/pin/413064597079202908
        Zdjęłam je dawno temu ze strony Oudolfa. Teraz jakoś nie mogę znaleźć. Dlatego linkuję do pinterestu.

  3. Alez zazdroszcze tej wizyty! Vlinderhof obserwuje od kilku lat, wchodze na kolejne rabaty i czytam o roslinach na nich rosnacych. Pojechalas tam w najpiekniejszym momencie jesieni. Holandia jest tak niedaleko, niestety rozne zobowiazania nie pozwalaly tam pojechac. Dziekuje za przepiekne zdjecia i opis.

  4. Fantastycznie było przeczytać na Twoim blogu nowego posta 😊 no i te piękne zdjęcia! Strasznie mnie o tej porze roku świerzbią moje zielone paluchy 🥺

  5. Cudowna kolorystyka! To jeden z nielicznych tego typu ogrodów, w którym nie ma zbyt dużo żółtych kwiatów (mówię o lecie i wczesnej jesieni) i dlatego mnie tak zachwyca. 😀 Śliczne zdjęcia, pozdrawiam

  6. Pięknie się prezentuje! Ja tak samo jak moja poprzedniczka Edyta też nie jestem zwolenniczką żółtego koloru w ogrodzie. Pozdrawiam Cię serdecznie :)

    1. W Polsce powstaje każdego roku wiele ogrodów społecznych, choć takiego, w którym główną rolę gra jedna osoba, jeden projektant to rzeczywiście nie kojarzę, co nie znaczy, że nie istnieje :) Częściej jednak mamy do czynienia z realizacją w tych ogrodach społecznych potrzeb innych niż estetyczne. I to też jest ok :)

  7. Piękne zdjęcia i doskonały opis. Ciekawa historia, ciekawe miejsce i nie mam na myśli tylko ogrodu. A sam ogród wspaniały i taki jakby…wzruszający. Nie potrafię powiedzieć, czy wersja letnia czy jesienna jest piękniejsza. A ciekawe, jak wygląda wiosną? Są tam cebule?

  8. Cudownie napisane 😍 miło było przeczytać jednym tchem. Brawo. Świetne fotografie. Pozdrawiam serdecznie inesogrodymarzen.blogspot.com

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *